โดนหมายเรียกเป็น "พยาน" อย่าเพิ่งชะล่าใจ! ระวังให้การพลาดจนกลายเป็น "ผู้ต้องหา" ไม่รู้ตัว

มื่อมีหมายเรียกจากพนักงานสอบสวนส่งมาที่บ้าน และระบุว่าให้คุณไปให้ปากคำในฐานะ "พยาน" หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องง่ายๆ แค่เดินทางไปโรงพัก ตอบคำถามตำรวจตามที่รู้ แล้วก็เซ็นชื่อกลับบ้านจบเรื่อง ไม่จำเป็นต้องคิดมาก ไม่ต้องเตรียมตัว และคงไม่ต้องถึงขั้นต้องจ้างทนายความไปเป็นเพื่อนหรอกเพราะเราไม่ได้ทำผิดอะไร

แต่คุณรู้หรือไม่คะว่า ความคิดแบบนี้คือหลุมพรางที่อันตรายที่สุดในทางกฎหมาย! เพราะ "คำให้การในชั้นสอบสวน" นั้น มีความสำคัญต่อรูปคดีอย่างมหาศาล และมีหลายกรณีแล้วที่การไปให้การแบบไม่ระมัดระวัง ส่งผลให้บุคคลธรรมดาเปลี่ยนสถานะจาก "พยาน" กลายเป็น "ผู้ต้องหา" และถูกออกหมายจับได้โดยไม่รู้ตัว! บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกความสำคัญของคำให้การ และสิทธิที่คุณต้องรู้ก่อนเดินเข้าห้องสืบสวนค่ะ

1. จาก "พยาน" สู่ "ผู้ต้องหา" เพียงเพราะให้การไม่รัดกุม

จากกรณีศึกษาในคลิปวิดีโอที่มีทนายความท่านหนึ่งได้ออกมาแชร์ประสบการณ์จริงเกี่ยวกับคดีของลูกความ ซึ่งเริ่มต้นจากการที่ลูกความถูกหมายเรียกให้ไปให้การในฐานะพยานในชั้นสอบสวน แต่สุดท้ายเรื่องกลับตาลปัตร ลูกความท่านนั้นกลับถูกศาลออกหมายจับในฐานะผู้ต้องหาในเวลาต่อมา นี่คืออุทาหรณ์เตือนใจที่สำคัญมากค่ะ

สาเหตุที่เหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นได้ เป็นเพราะในขณะที่คุณให้การในฐานะพยาน คุณอาจจะตกอยู่ในสภาวะตื่นเต้น กดดัน หรือพยายามตอบคำถามเพื่อเอาใจพนักงานสอบสวน จนเผลอให้การที่ไม่รัดกุม คาดเดาเหตุการณ์ไปเอง หรือให้ข้อมูลในลักษณะที่ "ผูกมัดตัวเอง" (เช่น เผลอยอมรับว่าอยู่ในที่เกิดเหตุจริง หรือมีส่วนรู้เห็นกับผู้กระทำผิดในบางขั้นตอน) เมื่อพนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานและวิเคราะห์คำให้การของคุณแล้ว หากพบว่าคุณมีพฤติการณ์ที่น่าจะมีส่วนร่วมในการกระทำความผิด ตำรวจก็มีสิทธิแจ้งข้อกล่าวหาหรือขอศาลออกหมายจับคุณเปลี่ยนจากพยานเป็นผู้ต้องหาได้ทันทีค่ะ

2. ทำไมศาลถึงให้ความสำคัญกับคำให้การชั้นสอบสวนมากที่สุด?

หลายคนมักเข้าใจผิดว่า "เดี๋ยวค่อยไปแก้ตัวหรือเปลี่ยนคำให้การเอาในชั้นศาลก็ได้" ขอบอกเลยว่านี่คือความเชื่อที่ผิดมหันต์ค่ะ! เพราะเมื่อคดีเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในชั้นศาล ศาลจะให้น้ำหนักและความสำคัญกับ "คำให้การในชั้นสอบสวนครั้งแรกสุด" อย่างมาก

ในคดีที่ทนายความท่านดังกล่าวได้ยกตัวอย่าง ศาลได้พิพากษายกฟ้องจำเลยในบางข้อหา และลงโทษในบางข้อหา โดยศาลได้ให้เหตุผลในคำพิพากษาไว้อย่างน่าสนใจว่า คำให้การของจำเลย (ขณะที่ยังเป็นพยาน) ในชั้นสอบสวนนั้น เป็นคำให้การที่เกิดขึ้นอย่างกระชั้นชิดกับเหตุการณ์ เป็นช่วงเวลาที่ผู้ให้การยังไม่มีเวลาไปปรึกษาทนายความเพื่อปรุงแต่งหรือปั้นแต่งเรื่องราวให้ตัวเองพ้นผิด จึงเป็นคำให้การที่ออกมาจากความทรงจำอันบริสุทธิ์และมีความน่าเชื่อถือสูงที่สุด สามารถนำมารับฟังเป็นพยานหลักฐานลงโทษจำเลยได้

3. สิทธิในการมีทนายความ แม้คุณจะถูกเรียกไปเป็นเพียงพยาน

เมื่อคุณถูกเรียกไปให้การ ไม่ว่าหมายเรียกนั้นจะระบุว่าคุณอยู่ในฐานะพยาน หรือผู้ต้องหา สิ่งแรกที่คุณต้องตระหนักคือ คุณมีสิทธิที่จะปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางกฎหมายเสมอ ตามหลักการคุ้มครองสิทธิในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 134/1 และ 134/4

การมีทนายความคอยให้คำปรึกษาหรือพาตัวไปร่วมรับฟังการสอบสวนด้วย จะช่วยปกป้องสิทธิของคุณได้อย่างมหาศาล ดังนี้:

• ช่วยให้คุณเข้าใจสิทธิของตนเอง: ทนายความจะแจ้งให้คุณทราบว่า คำถามไหนคุณมีสิทธิตอบ คำถามไหนเกินขอบเขต และคำถามไหนที่คุณมีสิทธิปฏิเสธไม่ขอให้การได้

• ได้รับคำแนะนำให้ตอบคำถามอย่างรัดกุม: ทนายความจะคอยเบรกหากคุณเริ่มให้การนอกเรื่อง คาดเดา หรือให้ข้อมูลที่อาจเป็นภัยต่อตัวเอง สอนให้คุณพูดเฉพาะสิ่งที่ "เห็น" และ "รู้" จริงๆ เท่านั้น

• ป้องกันการถูกกดดันจากเจ้าหน้าที่: การมีนักกฎหมายนั่งอยู่ด้วย จะทำให้กระบวนการสอบปากคำเป็นไปอย่างโปร่งใส ถูกต้องตามระเบียบ และปราศจากการข่มขู่หรือจูงใจให้รับสารภาพ

สรุปข้อคิดเตือนใจ: การให้การกับตำรวจในชั้นสอบสวนไม่ใช่เรื่องล้อเล่น และไม่ควรให้การแบบส่งๆ หรือคิดว่า "พูดๆ ไปให้มันจบๆ" หากคุณได้รับหมายเรียก ไม่ว่าจะในฐานะอะไรก็ตาม หากคุณไม่มั่นใจ ไม่รู้ตื้นลึกหนาบางของคดี หรือรู้สึกว่าตัวเองอาจเข้าไปพัวพันกับความผิด ควรปรึกษาทนายความก่อนเดินขึ้นโรงพักเสมอ เพราะคำให้การทุกบรรทัดที่คุณเซ็นชื่อรับรอง จะถูกบันทึกไว้ในสำนวน และอาจเปลี่ยนชีวิตคุณจากคนธรรมดากลายเป็นผู้ต้องหาได้อย่างที่คุณคาดไม่ถึงเลยค่ะ

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลทางกฎหมาย:

• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.):

  • มาตรา 134/1: บัญญัติถึงสิทธิของผู้ต้องหาในการให้ทนายความ หรือบุคคลที่ตนไว้วางใจ เข้าฟังการสอบปากคำตนได้ในชั้นสอบสวน เพื่อความโปร่งใสและคุ้มครองสิทธิ

  • มาตรา 134/4: บัญญัติให้พนักงานสอบสวนต้องแจ้งสิทธิก่อนถามคำให้การว่า ผู้ให้การมีสิทธิที่จะให้การหรือไม่ให้การก็ได้ และถ้อยคำนั้นอาจใช้เป็นพยานหลักฐานในชั้นศาลได้