เคยได้ "รอลงอาญา" ไปแล้ว แต่พลาดทำผิดคดีใหม่ ศาลจะปรานีให้รอลงอาญาครั้งที่สองได้หรือไม่? เจาะลึกข้อกฎหมาย ป.อ. มาตรา 56 และ 58
การที่ศาลมีคำพิพากษาให้ "รอการลงโทษจำคุก" หรือที่เราเรียกกันติดปากในสังคมว่า "รอลงอาญา" ถือเป็นความปรานีขั้นสูงสุดที่กระบวนการยุติธรรมมอบให้แก่จำเลย เพื่อให้โอกาสผู้ที่ก้าวพลาดได้กลับตัวเป็นคนดีในสังคมโดยไม่ต้องเข้าไปใช้ชีวิตหลังกำแพงเรือนจำ แต่คำถามที่มักสร้างความวิตกกังวลให้กับจำเลยและครอบครัวอยู่เสมอคือ หากจำเลยได้รับโอกาสทองนี้ไปแล้ว แต่เกิดพลาดพลั้งกลับไปกระทำความผิดทางอาญาซ้ำอีก ศาลจะยังใจดีให้รอลงอาญาซ้ำเป็นครั้งที่สองได้หรือไม่?
คำตอบของเรื่องนี้ในทางกฎหมายไม่ได้ฟันธงเพียงแค่ "ได้" หรือ "ไม่ได้" แต่มีตัวแปรสำคัญที่เข้ามาควบคุมสิทธิคือ "ช่วงเวลาที่กระทำความผิด" และ "ประเภทของคดีใหม่" ที่ไปก่อขึ้นค่ะ บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกเงื่อนไขทางกฎหมายอย่างละเอียด เพื่อให้เข้าใจถึงผลกระทบร้ายแรงที่อาจตามมาหากฝ่าฝืนเงื่อนไขการคุมประพฤติ
1. ทำความเข้าใจเงื่อนไขพื้นฐานของการ "รอลงอาญา" (ป.อ. มาตรา 56)
ก่อนจะไปถึงเรื่องการทำผิดซ้ำ ต้องเข้าใจหลักเกณฑ์ในคดีแรกก่อนค่ะ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56 ศาลจะใช้ดุลยพินิจสั่งรอการลงโทษจำคุกได้ก็ต่อเมื่อเข้าเงื่อนไขหลักคือ จำเลยถูกศาลตัดสินจำคุกไม่เกิน 5 ปี และต้องเป็นผู้ที่ "ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน" (หรือหากเคยรับโทษมาก่อน ก็ต้องเป็นคดีที่กระทำโดยประมาท, ความผิดลหุโทษ หรือพ้นโทษจำคุกในคดีเก่ามาแล้วเกิน 5 ปี)
เมื่อศาลสั่งรอการลงโทษ ศาลจะกำหนด "ระยะเวลารอการลงโทษ" ไว้ (เช่น ให้รอการลงโทษไว้ 2 ปี หรือ 3 ปี) และมักจะพ่วงด้วยเงื่อนไขการคุมความประพฤติ เช่น ต้องไปรายงานตัวต่อพนักงานคุมประพฤติทุกๆ 3 เดือน หรือต้องทำงานบริการสังคม ช่วงเวลานี้เปรียบเสมือนการ "คาดโทษ" ไว้ หากทำตัวดีจนครบกำหนด โทษจำคุกที่เคยตัดสินไว้ก็จะพับไปโดยสมบูรณ์ค่ะ
2. พลาดทำผิดซ้ำ "ในระหว่าง" ระยะเวลารอลงอาญา: หายนะของการ "บวกโทษ" (ป.อ. มาตรา 58)
นี่คือจุดที่อันตรายที่สุดในทางกฎหมายค่ะ หากจำเลยไม่หลาบจำ และไปก่อคดีอาญาเรื่องใหม่ "ในระหว่าง" ที่ยังอยู่ในช่วงระยะเวลาที่ศาลให้รอลงอาญาในคดีแรก กฎหมายถือว่าจำเลยไม่เคารพยำเกรงต่อกฎหมายและไม่สมควรได้รับความปรานีอีกต่อไป ตาม ป.อ. มาตรา 58 ได้วางหลักกฎหมายที่เฉียบขาดไว้ดังนี้:
กฎเหล็กกรณีความผิดโดยเจตนา: หากคดีใหม่ที่คุณไปก่อเป็นความผิดที่เกิดจากความจงใจ (เจตนา) เช่น คดีแรกศาลรอลงอาญาข้อหาทำร้ายร่างกายไว้ 1 ปี (กำหนดเวลารอลงอาญา 2 ปี) แต่พอผ่านไปแค่ 1 ปี คุณกลับไปก่อคดียักยอกทรัพย์หรือฉ้อโกงเพิ่ม เมื่อศาลในคดีหลังพิจารณาแล้วเห็นสมควรพิพากษาลงโทษจำคุกในคดีใหม่ กฎหมายบังคับอย่างเด็ดขาดให้ศาล ต้องนำโทษจำคุก 1 ปีที่เคยรอไว้ในคดีแรก "มาบวกเข้ากับ" โทษจำคุกในคดีใหม่ ทันที
ผลลัพธ์: หมายความว่าจำเลยจะหมดสิทธิรอลงอาญาในคดีใหม่ และต้องเดินเข้าเรือนจำเพื่อรับโทษจำคุกรวมกันทั้ง 2 คดีโดยไม่มีข้อแม้ค่ะ
3. ข้อยกเว้นต่อลมหายใจ: คดีแบบไหนที่ยังขอ "รอลงอาญาซ้ำ" ได้แม้จะอยู่ในช่วงคุมประพฤติ?
แม้ ป.อ. มาตรา 58 จะบังคับให้บวกโทษ แต่กฎหมายก็ยังมีช่องทางข้อยกเว้นสำหรับคนที่พลาดพลั้งจริงๆ ศาลในคดีหลังจะไม่นำโทษเก่ามาบวก และยังมีอำนาจใช้ดุลยพินิจให้ "รอลงอาญาซ้ำเป็นครั้งที่ 2" ได้ หากคดีใหม่ที่คุณไปก่อเข้าข่าย 2 ประเภทนี้เท่านั้น:
ความผิดที่กระทำโดย "ประมาท": เช่น คุณอยู่ในช่วงรอลงอาญาคดีหมิ่นประมาท แต่ดันขับรถชนคนเดินข้ามถนนได้รับบาดเจ็บสาหัสโดยไม่ได้ตั้งใจ (คดีประมาท) ศาลสามารถแยกระหว่างเจตนากับความประมาทได้ จึงยังสามารถให้รอลงอาญาในคดีขับรถชนคนได้ค่ะ
ความผิดลหุโทษ: คือความผิดเล็กน้อยที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท เช่น ทะเลาะวิวาทด่าทอเสียงดังในที่สาธารณะ หากเป็นเพียงความผิดเล็กน้อย ศาลก็อาจจะพิจารณาไม่บวกโทษคดีเก่าได้เช่นกัน
4. ทำผิดคดีใหม่ "หลังพ้น" ระยะเวลารอลงอาญาไปแล้ว ผลเป็นอย่างไร?
หากจำเลยทำตัวดี ปฏิบัติตามเงื่อนไขครบถ้วน จนกระทั่ง "พ้นระยะเวลารอการลงโทษ" ที่ศาลกำหนดไว้ในคดีแรกไปแล้วอย่างสมบูรณ์ (เช่น ศาลให้รอลงอาญา 2 ปี และปัจจุบันเวลาผ่านไป 3 ปีแล้วเพิ่งไปทำผิดคดีใหม่) ผลทางกฎหมายจะถือว่าจำเลยผ่านการทดสอบและล้างมลทินในส่วนของการรับโทษคดีแรกไปแล้ว
และเนื่องจากในคดีแรกจำเลยไม่เคยถูกส่งตัวเข้าไปติดคุกในเรือนจำจริงๆ ในทางกฎหมายจำเลยจึงยังคงรักษาสถานะความเป็น "ผู้ที่ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน" เอาไว้ได้
ดังนั้น หากถูกฟ้องในคดีใหม่ ศาลในคดีใหม่ก็ยังมีอำนาจตาม ป.อ. มาตรา 56 ที่จะพิจารณาให้ "รอลงอาญา" ในคดีใหม่ได้อีกครั้งอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ข้อควรระวังคือ แม้กฎหมายจะเปิดช่องให้ทำได้ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าศาลจะอนุญาตให้รอลงอาญาเสมอไป เพราะศาลจะตรวจสอบประวัติอาชญากรรม (ประวัติพิมพ์ลายนิ้วมือ) และเห็นว่าคุณเคยมีคดีติดตัวมาก่อน ศาลอาจจะมองว่าพฤติการณ์ในคดีใหม่นั้นร้ายแรง และเลือกที่จะลงโทษจำคุกจริงโดยไม่รอลงอาญาก็ได้ ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของศาลล้วนๆ ค่ะ
การรอลงอาญาจึงไม่ใช่การยกเว้นความผิด แต่เปรียบเสมือนดาบที่แขวนอยู่บนคอ หรือการ "คาดโทษ" เอาไว้ หากท่านได้รับความเมตตาจากกระบวนการยุติธรรมแล้ว ควรใช้โอกาสอันมีค่านี้ในการปรับปรุงตัวและหลีกเลี่ยงการเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับความผิดกฎหมายทุกประเภทอย่างจริงจัง เพราะหากพลาดพลั้งทำผิดซ้ำในระหว่างช่วงเวลาคาดโทษ ผลลัพธ์ทางกฎหมายที่จะตามมานั้นรุนแรงและไม่อาจย้อนกลับไปแก้ไขได้อีกค่ะ
แหล่งอ้างอิงและข้อมูลทางกฎหมาย:
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56: ว่าด้วยหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการรอการลงโทษจำคุก (การใช้ดุลยพินิจให้โอกาสผู้กระทำผิดที่ไม่เคยรับโทษจำคุกมาก่อน)
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 58: ว่าด้วยผลของการกระทำความผิดซ้ำในระหว่างการรอการลงโทษจำคุก และการบังคับให้นำโทษที่รอไว้มาบวกเข้ากับโทษในคดีหลัง (ยกเว้นคดีประมาทและลหุโทษ)
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น