ไขปมปัญหาสำนวนคดีช้า: เมื่อตำรวจออกหมายเรียกช้า สอบสวนไม่ครบ จนอัยการตีกลับ และทางออกทางกฎหมายที่ประชาชนต้องรู้

ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทย สิ่งที่คู่ความทั้งผู้เสียหายและผู้ต้องหามักจะต้องเผชิญอยู่บ่อยครั้งและสร้างความอึดอัดใจเป็นอย่างมาก คือปัญหาความล่าช้าในชั้นการสอบสวนของเจ้าหน้าที่ตำรวจ หลายครั้งเรามักจะพบกับปัญหา เช่น การออกหมายเรียกเอกสารหรือพยานหลักฐานล่าช้า การสอบสวนที่ไม่รอบคอบและไม่ครบถ้วนทุกประเด็น แล้วรีบส่งสำนวนใหพนักงานอัยการพิจารณา สุดท้ายเมื่อพนักงานอัยการตรวจพบข้อบกพร่อง จึงต้องมีคำสั่ง "ตีสำนวนกลับมาให้พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนเพิ่มเติม"

ปัญหานี้ไม่ได้ทำให้คดีความล่าช้าอย่างไร้เหตุผลเท่านั้น แต่ยิ่งปล่อยเวลาให้เนิ่นนานออกไป พยานหลักฐานต่างๆ ก็ยิ่งเลือนหาย ร่องรอยหลักฐานทางดิจิทัลอาจถูกลบ พยานบุคคลอาจหลงลืม หรือย้ายที่อยู่ ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อเจ้าของสำนวนเดิมถูกโยกย้ายและมีพนักงานสอบสวนคนใหม่เข้ามารับทำคดีต่อแต่กลับเกียร์ว่าง ไม่ใส่ใจติดตาม ยิ่งทำให้ความยุติธรรมถูกทอดทิ้ง วันนี้เพจ Law-HelpTH จะพามาเจาะลึกข้อกฎหมายเบื้องหลังปัญหานี้ พร้อมวิธีติดตามและเร่งรัดสำนวนตามกฎหมาย เพื่อไม่ให้สิทธิของคุณต้องสูญเสียไปครับ

1. ปัญหา "สำนวนคดีค้างเติ่ง" และการสอบสวนไม่ครบถ้วน เกิดจากอะไร?

ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) พนักงานสอบสวนมีหน้าที่รวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดเท่าที่สามารถทำได้ เพื่อทราบข้อเท็จจริงและความผิดของผู้ต้องหา และเพื่อพิสูจน์ให้เห็นความผิดหรือความบริสุทธิ์ของเขา ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 130 และมาตรา 131

แต่ในทางปฏิบัติ ปัญหาที่มักพบบ่อย ได้แก่:

• ออกหมายเรียกพยานหลักฐานล่าช้า: การขอเอกสารสำคัญ เช่น เส้นทางการเงินจากธนาคาร กล้องวงจรปิด หรือเวชระเบียนโรงพยาบาล ใช้เวลานานเกินควร ทำให้พยานหลักฐานสำคัญสูญหายตามกาลเวลา

• สอบสวนไม่รอบคอบแล้วรีบส่งอัยการ: เมื่อพนักงานสอบสวนสรุปสำนวนส่งพนักงานอัยการทั้งที่พยานหลักฐานยังไม่ครบถ้วน อัยการจึงมีคำสั่งให้สอบสวนเพิ่มเติมตาม ป.วิ.อ. มาตรา 143 ทำให้สำนวนต้องวิ่งวนไปวนมาระหว่างสถานีตำรวจกับสำนักงานอัยการ

• ปัญหาพนักงานสอบสวนย้ายสังกัด: เมื่อเจ้าของสำนวนเดิมย้ายไปรับตำแหน่งที่อื่น และมีพนักงานสอบสวนคนใหม่เข้ามารับทำคดีแทน แต่กลับไม่มีการสานต่อคดีอย่างจริงจัง ปล่อยสำนวนทิ้งไว้บนโต๊ะทำงาน ทำให้ผู้เสียหายต้องวิ่งเต้นติดตามด้วยความยากลำบาก

2. อำนาจและหน้าที่ของพนักงานอัยการในการ "ตีสำนวนกลับ"

เมื่อพนักงานสอบสวนทำสำนวนส่งให้อัยการพิจารณา หากอัยการพิจารณาแล้วเห็นว่าการสอบสวนยังไม่สมบูรณ์เพียงพอที่จะ "ฟ้อง" หรือ "ไม่ฟ้อง" ผู้ต้องหาได้อย่างยุติธรรม อัยการมีอำนาจตามกฎหมายในการสั่งให้พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนเพิ่มเติมให้เสร็จสิ้นเสียก่อน ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 143 วรรคหนึ่ง

การที่อัยการสั่งตีเรื่องกลับมาให้สอบสวนเพิ่มเติมนี้ แม้จะมีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความรอบคอบ แต่ในมุมมองของประชาชนผู้เสียหาย กลับทำให้ระยะเวลากินเวลายืดเยื้อออกไปอีกหลายเดือน และยิ่งทำให้พยานวัตถุหรือความทรงจำของพยานบุคคลเลือนหายไปตามกาลเวลา

3. วิธีการทวงถามและเร่งรัดสำนวนการสอบสวน (คู่มือสำหรับประชาชน)

หากคุณกำลังเผชิญกับปัญหาตำรวจดองสำนวน หรือสำนวนถูกตีกลับไปกลับมาจนคดีไม่เดินหน้า คุณไม่ต้องรอให้เวลาผ่านไปเฉยๆ ครับ สามารถใช้สิทธิตามกฎหมายดำเนินการเพื่อเร่งรัดคดีได้ดังนี้:

1. ยื่นหนังสือทวงถามความคืบหน้าอย่างเป็นทางการ: ให้ทำหนังสือติดตามความคืบหน้าทางคดีเป็นลายลักษณ์อักษร (ไม่ใช่แค่การโทรศัพท์หรือเดินไปถามปากเปล่า) ยื่นต่อหัวหน้าพนักงานสอบสวน (สารวัตรสอบสวน หรือ ผกก. สภ./สน. นั้นๆ) โดยขอให้ระบุเหตุผลความล่าช้าและการดำเนินการในส่วนที่เหลือ

2. ร้องเรียนต่อผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้น: หากพนักงานสอบสวนคนใหม่หรือคนเดิมเพิกเฉย ไม่ยอมดำเนินการ สามารถยื่นเรื่องร้องเรียนต่อผู้บังคับบัญชา เช่น ผู้บังคับการตำรวจภูธรจังหวัด หรือจเรตำรวจแห่งชาติ ในข้อหาละเว้นการปฏิบัติหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ตาม ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157

3. ประสานงานกับพนักงานอัยการเจ้าของสำนวน: ในกรณีที่สำนวนถูกส่งไปที่อัยการแล้วถูกตีกลับ ผู้เสียหายมีสิทธิเข้าไปพบพนักงานอัยการผู้รับผิดชอบสำนวน เพื่อสอบถามถึงประเด็นที่อัยการสั่งให้สอบสวนเพิ่มเติม และสามารถช่วยแนะนำพนักงานสอบสวนให้นำพยานหลักฐานที่ขาดหายไปมาเติมเต็มได้

4. ร้องเรียนผ่านศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์: เช่น สำนักงานตำรวจแห่งชาติ หรือศูนย์ดำรงธรรม เพื่อให้มีหน่วยงานกลางเข้ามาช่วยติดตามและเร่งรัดการทำสำนวนของพนักงานสอบสวนให้เกิดความรวดเร็ว

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลทางกฎหมาย:

• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อ.) มาตรา 130 และมาตรา 131 (หน้าที่รวบรวมพยานหลักฐาน)

• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 143 (อำนาจพนักงานอัยการในการสั่งสอบสวนเพิ่มเติม)

• ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 (ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ)