วิกฤตน้ำท่วมกับสิทธิที่ถูกมองข้าม! ถอดบทเรียนดราม่าขอข้าวกล่อง และสิทธิเยียวยาที่ผู้ประสบภัยต้องรู้

ภาพสะท้อนจากเหตุการณ์จริงในโลกออนไลน์ที่กำลังเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ ได้เปิดเผยให้เห็นถึงความยากลำบากของผู้ประกอบการรายหนึ่งที่ต้องเผชิญกับวิกฤตน้ำท่วมขังยาวนานถึง 10 วัน โดยไร้การเข้าถึงความช่วยเหลืออย่างเป็นรูปธรรมจากหน่วยงานท้องถิ่นในพื้นที่ ผู้ประกอบการท่านนี้ต้องลุกขึ้นมาจัดการปัญหาเพื่อพยุงธุรกิจด้วยตัวเองทั้งหมด ตั้งแต่การควักกระเป๋าเช่าเครื่องสูบน้ำ จัดหากำลังพล และระดมพนักงานในร้านเกือบ 50 ชีวิตเข้ามาช่วยกันทำความสะอาด กู้ซากความเสียหายภายในร้าน ซึ่งมีการประเมินมูลค่าความเสียหายเบื้องต้นสูงถึงหลักล้านบาท

การทำธุรกิจในช่วงวิกฤตภัยพิบัติเช่นนี้ นอกจากเจ้าของกิจการจะต้องแบกรับภาระต้นทุนที่เสียไปและรายได้ที่หดหายไปวันละหลายหมื่นบาทแล้ว เรื่อง "ปากท้อง" ของพนักงานก็เป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่ผู้ประกอบการต้องดูแลควบคู่กันไป เนื่องจากร้านค้าถูกน้ำท่วมขังจนไม่สามารถเปิดทำการได้ตามปกติ และพนักงานก็ไม่มีเวลาหรือสถานที่สำหรับประกอบอาหารด้วยตนเอง เพราะต้องเร่งฟื้นฟูสถานที่ให้กลับมาใช้งานได้เร็วที่สุด

ปมดราม่า "ขอข้าวกล่องมูลนิธิ" สะท้อนปัญหาการจัดการ

ท่ามกลางความตึงเครียดและความเหนื่อยล้า ประเด็นดราม่าสะเทือนใจก็เกิดขึ้น เมื่อทางผู้ประกอบการได้ประสานงานขอความช่วยเหลือด้านอาหารกล่องโดยตรงไปยัง "มูลนิธิเพชรเกษม" ซึ่งเป็นองค์กรการกุศลภาคประชาชนที่เข้ามาตั้งโรงทานช่วยเหลือผู้ประสบภัย เพื่อนำข้าวกล่องมาซัพพอร์ตเป็นเสบียงให้พนักงานที่กำลังใช้แรงงานทำความสะอาดร้าน

แต่เหตุการณ์กลับสะดุดลงเมื่อมี "เจ้าหน้าที่รัฐในพื้นที่" บางรายเข้ามาทักท้วง และตั้งคำถามในเชิงตำหนิถึงความถี่ในการมารับอาหารกล่อง เหตุการณ์นี้ทำให้ผู้ประกอบการเกิดความรู้สึกน้อยใจอย่างมาก และสังคมได้ตั้งคำถามตัวโตๆ ถึงบทบาทการทำงานของหน่วยงานรัฐ ว่าในขณะที่ผู้ประสบภัยตัวจริงต้องดิ้นรนช่วยเหลือตัวเองมาโดยตลอดหลายวัน รัฐมัวทำอะไรอยู่ ทำไมการขอข้าวจากมูลนิธิจึงกลายเป็นเรื่องที่ถูกตั้งคำถาม ทั้งที่รัฐควรเป็นที่พึ่งแรกของประชาชน

รู้สิทธิของตนเอง: การเยียวยาไม่ใช่การร้องขอ แต่เป็น "สิทธิทางกฎหมาย"

เมื่อเกิดอุทกภัยหรือภัยพิบัติทางธรรมชาติ ประชาชนทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการดูแลและการเยียวยาตามกฎหมาย โดยหน่วยงานของรัฐมีหน้าที่โดยตรงที่จะต้องปฏิบัติตาม พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 ซึ่งกำหนดให้รัฐต้องมีแผนการรับมือ แจ้งเตือน และเข้าให้ความช่วยเหลือประชาชนอย่างทันท่วงที

นอกจากนี้ การเบิกจ่ายเงินช่วยเหลือเยียวยาผู้ประสบภัย ไม่ใช่การร้องขอความเมตตาจากหน่วยงานราชการ แต่เป็น "สิทธิขั้นพื้นฐาน" ที่ประชาชนพึงได้รับตาม ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2562 โดยมีรายละเอียดสิทธิความช่วยเหลือที่ประชาชนสามารถเรียกร้องได้ ตัวอย่างเช่น:

• ค่าเครื่องมือประกอบอาชีพ: หากเครื่องมือทำมาหากินเสียหาย รัฐมีระเบียบจ่ายเงินช่วยเหลือตามความเสียหายจริง (ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบันกำหนดไว้ไม่เกิน 11,400 บาทต่อครอบครัว)

• ค่าซ่อมแซมที่อยู่อาศัย: สำหรับบ้านเรือนที่พังเสียหายจากน้ำท่วม สามารถประเมินความเสียหายและขอรับเงินช่วยเหลือค่าวัสดุซ่อมแซมบ้านตามจริง (สูงสุดไม่เกิน 49,500 บาทต่อหลัง)

• ค่าจัดการศพ: กรณีที่มีผู้เสียชีวิตจากภัยพิบัติ รัฐมีเงินช่วยเหลือค่าจัดการศพ รวมถึงเงินสงเคราะห์ครอบครัวผู้เสียชีวิต

สิ่งที่ต้องเตรียมตัวเพื่อขอรับสิทธิการเยียวยา

เพื่อให้การขอรับเงินเยียวยาเป็นไปอย่างรวดเร็วและไม่ถูกปฏิเสธ ผู้ประสบภัยควรเตรียมหลักฐานให้พร้อมตั้งแต่วันที่น้ำยังไม่ลดค่ะ:

1. ถ่ายภาพและวิดีโอ: บันทึกภาพความเสียหายของตัวบ้าน ร้านค้า เครื่องจักร และทรัพย์สินต่างๆ ให้เห็นระดับน้ำและร่องรอยความเสียหายอย่างชัดเจน

2. เก็บเอกสารสำคัญ: เตรียมสำเนาบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน และเอกสารสิทธิ์ความเป็นเจ้าของบ้านหรือร้านค้า

3. ติดตามประกาศของพื้นที่: ต้องตรวจสอบว่าผู้ว่าราชการจังหวัดได้ประกาศให้พื้นที่ของคุณเป็น "เขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน" หรือไม่ เพื่อนำหลักฐานไปลงทะเบียนกับผู้ใหญ่บ้าน หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อบต. / เทศบาล)

เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของระบบการจัดการภัยพิบัติในบ้านเรา ที่บางครั้งหน่วยงานในพื้นที่อาจมองข้ามรายละเอียดความเดือดร้อนที่แท้จริงของประชาชน สิ่งสำคัญที่สุดในยามวิกฤตเช่นนี้คือ "น้ำใจ" และการช่วยเหลือเกื้อกูลกันระหว่างภาคประชาชนด้วยกันเอง สำหรับผู้ประกอบการและผู้ประสบภัยทุกท่านที่กำลังเผชิญกับสถานการณ์น้ำท่วม ขอให้มีสติ ค่อยๆ แก้ไขปัญหา รวบรวมหลักฐานความเสียหายให้ครบถ้วนเพื่อเตรียมทวงถามสิทธิการเยียวยาจากภาครัฐ และขอส่งกำลังใจให้ผ่านพ้นวิกฤตครั้งนี้ไปได้โดยเร็วนะคะ

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลทางกฎหมาย:

• พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550

• ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน พ.ศ. 2562

• กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) กระทรวงมหาดไทย