โดนฟ้องล้มละลาย ชีวิตจะเป็นอย่างไร? ถูกยึดทรัพย์หมดตัวไหม และกี่ปีถึงจะปลดแอก!

 

เมื่อพูดถึงคำว่า "ล้มละลาย" หลายคนมักจะนึกภาพความน่ากลัว การหมดเนื้อหมดตัว และแทบจะไม่มีที่ยืนในสังคม แต่ในความเป็นจริงแล้ว กฎหมายล้มละลายไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเหยียบย่ำซ้ำเติมลูกหนี้ที่กำลังลำบากนะคะ กฎหมายนี้เปรียบเสมือน "ทางออกสุดท้าย" ที่จะช่วยให้ลูกหนี้ที่มีหนี้สินล้นพ้นตัวจนไม่สามารถหาเงินมาชำระคืนได้ สามารถเคลียร์หนี้สินทั้งหมดและเริ่มต้นชีวิตใหม่ได้ต่างหากค่ะ

วันนี้เราจะมาเจาะลึกข้อกฎหมายกันแบบเข้าใจง่ายๆ ว่า ถ้าวันหนึ่งเราพลาดพลั้งจนโดนฟ้องล้มละลายจริงๆ ชีวิตจะต้องเจอกับอะไรบ้าง ทรัพย์สินจะถูกยึดไปจนหมดเลยหรือไม่ และต้องรอนานแค่ไหนถึงจะกลับมาเป็นไทอีกครั้งค่ะ

1. ใครบ้างที่เสี่ยงโดนฟ้องล้มละลาย?

ไม่ใช่ว่าคุณติดหนี้บัตรเครดิตแค่หลักหมื่นหรือหลักแสนแล้วเจ้าหนี้จะฟ้องให้คุณล้มละลายได้ทันทีนะคะ กฎหมายมีข้อกำหนดเพื่อคุ้มครองลูกหนี้ไว้ชัดเจนว่า เจ้าหนี้จะสามารถยื่นฟ้องล้มละลายได้ ก็ต่อเมื่อลูกหนี้อยู่ในสภาวะ "หนี้สินล้นพ้นตัว" (มีหนี้สินมากกว่าทรัพย์สินที่มีอยู่) โดยมีเกณฑ์ขั้นต่ำตาม พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 9 ดังนี้ค่ะ:

• บุคคลธรรมดา (คนทั่วไป): ต้องมีหนี้สินรวมกันเป็นจำนวนไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท

• นิติบุคคล (บริษัทหรือห้างหุ้นส่วน): ต้องมีหนี้สินรวมกันเป็นจำนวนไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท

หนี้จำนวนนี้ต้องเป็นหนี้ที่สามารถกำหนดตัวเลขได้แน่นอนนะคะ ดังนั้น หากใครมีหนี้บัตรเครดิตหลายใบ สินเชื่อส่วนบุคคล หรือหนี้บ้านที่ค้างชำระ เมื่อนำมารวมๆ กันแล้วตัวเลขทะลุหลักล้านบาท ก็จะมีความเสี่ยงที่จะเข้าเงื่อนไขการถูกฟ้องล้มละลายได้ค่ะ

2. ชีวิตหลังศาลสั่ง "พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด" เป็นอย่างไร?

เมื่อกระบวนการในศาลเริ่มต้นและสิ้นสุดลงจนศาลมีคำสั่ง "พิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด" ชีวิตทางการเงินของคุณจะเปลี่ยนไปทันทีค่ะ ตามหลักกฎหมายใน มาตรา 22 ระบุไว้ว่า อำนาจในการจัดการทรัพย์สินและเงินทองทั้งหมดของคุณ จะหลุดจากมือคุณไปตกอยู่ในการดูแลของเจ้าหน้าที่รัฐที่เรียกว่า "เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์" แต่เพียงผู้เดียวค่ะ

ในช่วงเวลานี้ คุณจะไม่มีสิทธิโอนเงินให้ใคร ไม่สามารถขายรถ ขายที่ดิน ทำนิติกรรมสัญญา หรือแม้แต่ทำธุรกรรมทางการเงินใดๆ ได้ด้วยตัวเองอีกต่อไป บัญชีธนาคารในชื่อของคุณจะถูกอายัดทั้งหมด และคุณมีหน้าที่สำคัญคือต้องไปรายงานตัวเพื่อชี้แจงบัญชีทรัพย์สินทั้งหมดที่คุณมีต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ตามกำหนดเวลาค่ะ

3. โดนฟ้องล้มละลาย ถูกยึดทรัพย์หมดตัวเลยไหม?

นี่คือสิ่งที่ลูกหนี้ทุกคนกลัวที่สุดค่ะ คำตอบตามความจริงคือ "ทรัพย์สินที่มีมูลค่าส่วนใหญ่ของคุณจะถูกยึด" เพื่อนำไปขายทอดตลาด แล้วนำเงินมาแบ่งคืนให้เจ้าหนี้ทุกคนอย่างเป็นธรรม แต่กฎหมายก็ไม่ได้ใจร้ายถึงขั้นปล่อยให้คุณอดตายหรือไม่มีที่ซุกหัวนอนนะคะ

สิ่งของเครื่องใช้ที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ "จะไม่ยึด" และต้องเหลือไว้ให้คุณดำรงชีวิตต่อไปได้ตามกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ได้แก่:

• ของใช้ส่วนตัวและเครื่องใช้ในบ้าน: เสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม โต๊ะ เตียงนอน อุปกรณ์ทำครัว ที่มีความจำเป็นต่อการดำรงชีพตามสมควร (โดยทั่วไปมูลค่ารวมต้องไม่เกิน 20,000 บาท)

• เครื่องมือทำมาหากิน: อุปกรณ์หรือเครื่องมือที่จำเป็นต้องใช้ในการประกอบอาชีพของคุณ (มูลค่ารวมไม่เกิน 100,000 บาท)

• ค่าเลี้ยงชีพจากเงินเดือน: หากคุณทำงานเป็นพนักงานประจำ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะไม่ได้ยึดเงินเดือนของคุณไปทั้งหมด 100% ค่ะ แต่จะพิจารณาอายัดเงินเดือนส่วนหนึ่งเพื่อนำไปใช้หนี้ และจะ "กันเงินอีกส่วนหนึ่ง" ไว้ให้คุณใช้จ่ายประทังชีวิต เป็นค่าเช่าบ้าน ค่าเดินทาง รวมถึงเป็นค่าเลี้ยงดูครอบครัวตามความเหมาะสมและสมฐานะของคุณค่ะ

นอกจากเรื่องการถูกยึดทรัพย์แล้ว การตกเป็นบุคคลล้มละลายจะมีข้อจำกัดในการใช้ชีวิตเพิ่มเติม เช่น ห้ามเดินทางออกนอกประเทศ (เว้นแต่จะได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากศาลหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์) ไม่สามารถรับราชการหรือดำรงตำแหน่งผู้บริหารบริษัทได้ และไม่สามารถขอสินเชื่อใหม่ๆ ได้เลยค่ะ

4. กี่ปีถึงจะปลดแอก และเริ่มต้นชีวิตใหม่ได้?

ข่าวดีที่สุดของกระบวนการนี้คือ การล้มละลายไม่ใช่ตราบาปที่จะติดตัวคุณไปจนวันตายค่ะ! กฎหมายไทยมีระบบที่เรียกว่า "การปลดจากการเป็นบุคคลล้มละลาย"

หากคุณให้ความร่วมมือกับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นอย่างดี ไปรายงานตัวตามนัด ไม่แอบซุกซ่อนทรัพย์สิน และปฏิบัติตามเงื่อนไขอย่างเคร่งครัด เมื่อครบกำหนดเวลา 3 ปี นับตั้งแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษาให้ล้มละลาย คุณจะได้รับการปลดล้มละลายโดยอัตโนมัติค่ะ สิทธินี้เป็นไปตาม มาตรา 81/1 ของกฎหมายล้มละลาย (แต่ระวังนะคะ ถ้าคุณดื้อรั้น ไม่ให้ความร่วมมือ หรือทุจริตซ่อนเงิน ศาลอาจสั่งขยายเวลาล้มละลายออกไปเป็น 5 ปี หรือ 10 ปีได้ค่ะ)

เมื่อคุณได้รับการปลดล้มละลายแล้ว หนี้สินทั้งหมดที่เคยมีอยู่ก่อนการล้มละลายจะถูกล้างไพ่ไปจนหมดสิ้น! (ยกเว้นหนี้ภาษีอากรของรัฐ และหนี้ที่เกิดจากการทุจริต) คุณจะกลับมามีอำนาจจัดการทรัพย์สินของตัวเองได้อย่างเต็มที่ สามารถเปิดบัญชีธนาคารได้ใหม่ และสามารถเริ่มต้นสร้างเนื้อสร้างตัว สร้างธุรกิจใหม่ได้เหมือนคนปกติทั่วไปทุกประการค่ะ

การถูกฟ้องล้มละลายจึงไม่ใช่จุดจบของชีวิตค่ะ แต่เป็นเหมือนการกดปุ่ม Reset เพื่อหยุดภาระหนี้สินที่พอกพูนจนเกินกำลังที่คุณจะรับไหว หากคุณกำลังเผชิญกับวิกฤตนี้ ขอให้ตั้งสติและให้ความร่วมมือกับกระบวนการทางกฎหมาย อดทนทำตามกติกาเพียง 3 ปี ฟ้าหลังฝนย่อมสดใสและพร้อมให้คุณก้าวเดินต่อไปได้อย่างมั่นคงแน่นอนค่ะ

แหล่งอ้างอิงและข้อมูลทางกฎหมาย:

• พระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (มาตรา 9, มาตรา 22 และ มาตรา 81/1)

• ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (หมวดการบังคับคดีและทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี)

• คู่มือกระบวนการล้มละลาย กรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรม