ถ้อยคำชวนเชื่ออาจนำไปสู่ความเสี่ยงทางกฎหมาย: เจาะลึกโฆษณาอาหารและสุขภาพเกินจริง

 

ในยุคดิจิทัลที่สื่อสังคมออนไลน์เข้ามามีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวัน ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องสำอาง และนวัตกรรมดูแลสุขภาพถูกโฆษณาผ่านหน้าจอสมาร์ทโฟนอย่างหนาแน่น หลายแบรนด์เลือกใช้ถ้อยคำโฆษณาที่ชวนเชื่อ เกินจริง หรือใช้รีวิวจากผู้ใช้ที่ไม่มีอยู่จริงเพื่อกระตุ้นยอดขาย แต่ในมุมมองทางกฎหมายแล้ว ถ้อยคำชวนเชื่อเหล่านี้อาจแฝงไปด้วยความเสี่ยงที่ผู้ประกอบการและอินฟลูเอนเซอร์คาดไม่ถึงค่ะ

ความผิดตามพระราชบัญญัติอาหารและยา (พ.ร.บ. อาหาร)

การโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหาร ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร หรือยา จะต้องได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เสียก่อน การใช้ข้อความโฆษณาที่เป็นเท็จหรือหลอกลวงให้ผู้บริโภคหลงเชื่อโดยไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มารองรับ เช่น "รักษาโรคหายขาดภายใน 7 วัน" หรือ "ผอมได้ทันทีโดยไม่ต้องออกกำลังกาย" ถือเป็นการโฆษณาโอ้อวดเกินจริงและเป็นความผิดตามกฎหมาย มีโทษทั้งปรับและจำคุก

อันตรายจากรีวิวชวนเชื่อและข้อความกล่าวอ้างเกินจริง

นอกจากการกล่าวอ้างสรรพคุณทางยาแล้ว การใช้รีวิวหรือคำรับรองจากบุคคล (Testimonials) ที่สร้างขึ้นมาเอง หรืออ้างผลลัพธ์ที่ไม่อาจพิสูจน์ได้จริง ถือเป็นการเอาเปรียบผู้บริโภคและมีความผิดตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค เนื่องจากทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดในสาระสำคัญของสินค้า ซึ่งอาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพและชีวิตของผู้บริโภคที่หลงเชื่อซื้อผลิตภัณฑ์ดังกล่าวไปใช้

แนวทางปฏิบัติที่ปลอดภัยสำหรับผู้ประกอบการและผู้สร้างเนื้อหา

เพื่อให้การนำเสนอข้อมูลสุขภาพบนโลกออนไลน์มีความโปร่งใส ปลอดภัย และไม่เสี่ยงต่อการทำผิดกฎหมาย ผู้เกี่ยวข้องควรยึดถือแนวปฏิบัติดังนี้:

1. ตรวจสอบข้อกฎหมายและขออนุญาตให้ถูกต้อง: ทุกข้อความโฆษณาเกี่ยวกับสุขภาพต้องมีหลักฐานพิสูจน์ได้จริง และหากเป็นผลิตภัณฑ์ที่ต้องขออนุญาตโฆษณาจาก อย. จะต้องดำเนินการให้เรียบร้อยก่อนเผยแพร่

2. หลีกเลี่ยงการใช้คำขาดหรือคำรับประกันผลลัพธ์: ไม่ควรใช้คำว่า "รักษาหายขาด" หรือ "100% ปลอดภัย" เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนตอบสนองต่อผลิตภัณฑ์ไม่เหมือนกัน

3. ให้ข้อมูลเชิงวิชาการที่น่าเชื่อถือ: เน้นให้ความรู้ที่เป็นประโยชน์และอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลทางการแพทย์ที่ถูกต้อง เพื่อสร้างความไว้วางใจในระยะยาวแก่ผู้บริโภค

การสร้างเนื้อหาด้านสุขภาพที่ดีไม่เพียงแต่ช่วยปกป้องผู้บริโภคจากอันตรายเท่านั้น แต่ยังช่วยยกระดับมาตรฐานของเว็บไซต์ให้มีคุณภาพ น่าเชื่อถือ และสอดคล้องกับนโยบายการสร้างเนื้อหาที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมอีกด้วย

ประเด็นสำคัญที่ผู้บริโภคและผู้ประกอบการควรรู้

• ความรับผิดชอบทางกฎหมาย: ไม่เพียงแต่วิธีการโฆษณาเท่านั้น ผู้จำหน่ายและผู้รีวิวสินค้ายังต้องร่วมรับผิดชอบหากผลิตภัณฑ์ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภค

• ช่องทางการร้องเรียนและการตรวจสอบ: ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบเลข อย. หรือแจ้งเบาะแสการโฆษณาเกินจริงได้ผ่านสายด่วนสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) 1556 หรือเว็บไซต์ทางการของกระทรวงสาธารณสุข

แหล่งอ้างอิง: พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 / สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)